ANİ KENTİ

featured
Google'da Abone Ol service
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Kars kent içine karayolu ile 46 km uzaklıkta, doğu yönünde kalan Ani kent alanı içinde, önemli yapılar olarak Fethiye Cami / Büyük Katedral, Ebu’l Manuçehr Camii, Selçuklu Kervansarayı, Genç Kızlar Kilisesi, eski kentin dış alanında ise Selçuklu Sarayı, Tigran Honent Kilisesi, Polatoğlu / Abughamrents Kilisesi, Aziz Prkich (Keçel) Kilisesi, Ebu’l Muammeran Camii yer alır…
Tümü günümüze ulaşmamış olsa da çevre koruma duvarları 5 km uzunluğa yaklaşan Ani kent alanının iç genişliği ise 800 dönümü bulur… Ani kentinin yayıldığı bu alan, deniz düzeyinden 1460 ile 1480 metre arası değişen yükseltide yayılır… Eski kent alanı, günümüzde Türkiye ile Ermenistan toprakları arasını ayıran Arpaçay’ın kuzeybatı doruğundaki düzlüktedir… Arpaçay bu aralıkta 1360 metre dolayı yükseltideki yatağında yolunu izler… Böylece Ani kentinin yayıldığı doruk düzlüğü, aşağıdaki ırmağı yaklaşık 100 metre yukarıdan izlemiş olur… Kentin konumu, Kars kentine kuş uçuşu 40 km, Erivan’a 85 km, Ağrı Dağı’na 107 km, Erzurum’a 205 km uzaklıktadır…
Ani Kenti, 961 ile 1045 yılları arasında Ermeni Pakraduni (Bagratuni/Bagratlı) ülkesinin başkenti olmuştur… Kent 1045’de Bizanslıların eline geçmiş, Bagratlılar’ın ülkesine son verilmiş, Bizanslılar’dan da 1064-65 yılında Alparslan ile Selçuklu Türklerinin eline geçmiştir… Kent alanı içinde Ermeni yapımı yapıtlardan başka Gürcü, Bizans, Selçuklu Türk yapıları da bulunmaktadır… Geçmiş dönemlerde ipek yolu üzerinde bulunduğu için çok büyük önem taşıyan kent, bir bakıma İran ile Kafkasya’dan Anadolu’ya giriş kapısı konumundadır… Ermeniler ile Bizanslılar arasında, Bizanslılar ile Selçuklular arasında savaşların olumsuz etkisini yaşamış olan kent, 1319 yılında oluşan büyük bir depremle önemli oranda yıkım görmüştür… Kent en son 1535 yılında Osmanlılar ile İranlılar arasında yaşanan savaştan sonra yerleşim olma özelliğini yitirmiştir… 1579 yılında ise tümüyle Osmanlı topraklarına katılmıştır…
Geçmiş kaynaklara göre Ani kenti en parlak dönemini, 10. yüzyıl ile 11. yüzyıllar arasında III.Aşot, II. Simbat, I. Gagik dönemlerinde yaşamıştır… II.Simbat döneminde yapımına başlanan büyük katedralin tasarımcısı Trdat olup, I.Gagik’in eşi Katranide döneminde 1001 yılında bitirilmiştir… Selçuklular ile Osmanlılar döneminde cami olarak kullanılan bu yapı Fethiye Cami olarak adlandırılmış, içine bazı eklemeler yapılıp kullanımı o dönemde de sürdürülmüştür… Günümüzde Kültür ve Turizm Bakanlığınca bakım onarım çalışmaları sürdürülmektedir…Trdat ustanın o dönem İstanbul’da Ayasofya Camii/Kilisesi’nin de kubbesini onardığı bilgisi bulunmaktadır…
Kentin bir diğer önemli yapısı olan 994 yılı yapımı Abughamrents Aziz Krikor Kilisesi, günümüzde görkemli görünümünü korumaktadır… Kilisenin bakım onarım çalışmaları 2012 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca yapılmıştır… Günümüzden 1000 yıl önce yeryüzünün en büyük kentlerinden biri olduğu belirtilen Ani’de 100bin ile 200 bin arasında kişinin yaşadığı düşünülmektedir… İpek yolu üzerinde bulunmasının da getirisiyle oldukça varlıklı bir kent olan Ani’de çok sayıda kişi kilise yaptırıp anılarını yaşatmaları için bu yapılara yazıtlar kazıtmıştır… Aziz Krikor Kilisesi’nin yazıtında da şu duygular kazınıp yazılmıştır :
“489 (M.S. 1040) yılında ben, Abuğarib, Ermeniler marzipanı Grigor’un oğlu ve Abuğamir’in torunu, en genç oğlu olmam nedeniyle babam tarafından ihmal edilmeme rağmen, aileme olan sevgim nedeniyle bu dinlenme yerini babam Grigor, erkek kardeşim Hamza ve kız kardeşim Seda için onarttım ve Aziz Stefanos ve Aziz Kristapor şapellerini yaptırdım. Rahiplere koşulum şudur: Aziz Stefanos’ta her Cuma günü annem Şuşan, her Cumartesi babam Grigor, Aziz Kristapor’da da kardeşim Seda için ayin yapılacaktır…”
Ani kenti içinde yer alan İslam dönemi yapılarından olan Ebu’l Manuçehr Camii, 1072 yılında Selçuklular’a bağlı Şeddadi Beyi Ebu’l Manuçehr döneminde yapılmıştır… Cami, 1917 yılında büyük oranda yıkım görmüştür… Bu caminin en önemli özelliklerinden biri de Anadolu’daki ilk camilerden biri olarak belirtilmiş olmasıdır… Caminin yazıtında şu sözler yazmaktadır :
“Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla. Bu mescid ve minarenin yapılması büyük emir Savr oğlu Şücauddevle Ebu Suca Manuçehr tarafından Efendimiz, Ulu Sultan, Büyük Sehinsah Doğunun ve Batının Sultanı Fetih babası Alparslan oğlu Melik Şah’ın zamanında emredildi.”
Kentin doğu eteklerinden kıvrılarak akan Arpaçay üzerinde günümüze yalnızca ayakları ulaşmış olan bir köprü yer alır… Köprünün 9. yüzyılda Bagratlı Ermeni ülkesi döneminde yapıldığı öngörülmektedir… İki katlı olarak yapılan bu köprünün alt katından, ipek yolu boyunca gelen kervanların geçişi sağlanırken, üst katından savunma güçleri ile yayaların geçtiği bilgisi aktarılır…
Kent alanı içinde önemli yapılardan biri de 10. yüzyıl yapımı Arekletos Kilisesi’ne birleştirilip 12. yüzyılda yapılan Selçuklu Kervansarayıdır…

Ani kentinin 7 giriş kapısı olup en büyük kapı ikili geçiş aşaması sağlayan ana giriş Aslanlı Kapı’dır… Kente giriş sağlayan diğer kapılar ise Uğurun Kapı, Kars Kapısı, Sarnıçlı Kapı, Acemağılı Kapısı, Mığmığ Deresi Kapısı olarak adlandırılmıştır… Kentin batı çizgisinde uzanan Bostanlar Deresi ile doğu çizgisinde uzanan Mığmığ Deresi, doğal sarp kayalık alanlar oluşturup koruma sağladığından kenti çevreleyen surlar bu kesitlerde tek sıra örülmüştür… Ancak savaş ile saldırılara açık düzlük alanlar olan Yavşan Düzü ile Cirit Düzü yönüne bakan surlar, iki yada üç sıra olarak daha sağlam bir düzende örülmüşlerdir…
Yer yer 8 metre ile 19 metre yüksekliklerde izlenen surların büyük bölümü sağlam durumda olup, geçmişte özellikle Gürcü ile Moğol akınları sonrası yıkım gördüğü belirtilmiştir…
Ani kentinde yapılan ilk kazıları, bölgenin Rusların eline geçtiği dönemde 1892 yılında Nikolai Marr başlatmıştır… Daha sonra yeninden Türkiye topraklarına katılan Ani kentindeki kazıları, 1944-45 yıllarında İ.Kılıç Kökten, 1964-67 yıllarında Kemal Balkan, 1989-2006 yılları arasında Beyhan Karamağaralı sürdürmüştür… Günümüzdeki kazılar, Denizli Pamukkale Üniversite’sinden Fahriye Bayram başkanlığında yapılmaktadır…
Uzun yıllar Unesco Dünya Mirası listesine alınması için çalışmalar yürütülen Ani Kenti, 2011 yılında geçici, 2016 yılında ise kalıcı olarak bu listeye alınmış oldu…

ANİ KENTİ
Haber Bülteni
Bültenimize Katılın

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

Spam göndermiyoruz. İstediğiniz zaman abonelikten çıkabilirsiniz.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

Mut'un Sesi Gazetesi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

KAI ile Sohbet Et

KAI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka asistanı
Sohbet sistemi şu anda aktif değil. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.