Beklenen, Amerika ve İsrail öncülüğündeki İran’a yönelik koordineli hava ve füze saldırıları geçtiğimiz cumartesi (28 Şubat) gerçekleşti. İran ise buna misilleme ile karşılık verdi. Bölgesel gerilim hızla tırmandı. Hem dünya hem de ülkemiz açısından önümüzdeki yılların siyasi ve ekonomik açıdan kolay geçmeyeceği aşikâr…
Piyasa oyuncularının tek odağı altın, gümüş, dolar ve borsa ne olacak endişeleri sardı. Önümüzdeki günler herkesin hemfikir olduğu gibi mevcudu koruma ve kemer sıkma dönemidir. Ancak önümüzdeki yıllar bizi bekleyen daha büyük başka sorun başlıkları da yok değil. İklim değişikliği, kuraklık ve ekonomik belirsizliklerin yarattığı riskler, tarımda mevcut sistemlerin yetersizliğini gün yüzüne çıkarıyor.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü raporlarına göre 2025’teki şiddetli kuraklık ile Türkiye’de yağış miktarı son 52 yılın en düşük seviyesine indi. Artan su krizi en büyük risklerden biridir. Türkiye’de toplam su kullanımının %77’si bazı kaynaklara göre %79’u tarımsal sulamada gerçekleşmektedir. Tarımın su kaynakları üzerindeki ağırlığı/baskısı düşünüldüğünde su yönetiminin kritik önem taşıdığı tartışma götürmez.
Yağış rejiminde süregelen değişim doğal afetlerin (sel, don, toprak kayması, orman yangınları gibi) sayısını artırdı. Uzmanlar kuraklık ve iklim değişimin getirdiği sorunların ileride artarak devam edeceğini vurguluyor.
TÜİK’in açıkladığı 2025 bitkisel üretim istatistiklerine göre tarla ürünleri, sebze, meyve ve süs bitkileri dâhil olmak üzere genel üretim düşüşü olmuştur. 2025’te tahıl üretimi bir önceki yıla göre yaklaşık %12,3 azaldı. Meyve, içecek ve baharat üretimi yaklaşık %30,9 oranında gerileyerek yaklaşık 19,6 milyon tona inerken; sebze üretimi de genel olarak önceki yıla göre azalma göstermiştir.
İklim değişikliği, ekim ve hasat zamanlarını da değiştirdi. Bunun yanı sıra hastalıklar ve zararlılarla mücadele zorlaşıyor. Önümüzdeki yıllarda tarımdaki mevcut riskler konuşulmaya devam edecek. Tüm bu gelişen yeni koşullara uyum sağlayabilecek yeni üretim modellerine ve stratejilerine acil ihtiyacımız var. Çözümleri ağırlıklı küçük çiftçi yapısına sahip tarım üreticilerden bekleyemeyiz. Mevcut kooperatiflerin çok azının güçlü ve donanımlı olduğu düşünüldüğünde devletin ilgili kurumlarının planlama ve üretim modelleri geliştirme ve destekleme ihtiyacı kaçınılmaz.
Ekonomik krizlerin yükü bugüne kadar çiftçilerin omuzlarında kaldı. Geçmişte tarım ülkesi olarak kendimize yetinmekle övünürken, tehlike çanları çoktan çalmaya başladı. Gelişmiş ülkelerde tarım artık iklim risklerini minimize eden, teknoloji ve verim odaklı modellerle yürütülüyor. Geçimlik tarımdan ticari tarıma geçiş temel politika olmalıdır. Gerekli önlemler alınmazsa, arz oynaklığı gelecekte tarımsal üretim ve gıda güvenliğini tehdit edecek seviyelere ulaşabilir. Unutulmamalıdır ki, tedbir tedaviden iyidir.
