
“Orada bir köy var uzakta
O köy bizim köyümüzdür
Gezmesek de, tozmasak da
O köy bizim köyümüzdür.”
AHMET KUTSİ TECER
Dağların tepesinden aşağı inerken Fırat nehri bizi bekliyor. Erzincan sınırlarına gelince aracımız yolun kenarında duruyor. Orada Fırat nehrinin güzellikleri içinde bir anımca ortaya çıkıyor. Sonra bir kahraman olan Erzincan Valisi Recep Yazıcıoğlu köprüsü. Fırat üstünde bir anıt gibi duruyor. Bir yanda hastalar beklerken, bir yanda insanlar umutsuz, Tanrı’ya yalvarmaktan başka çare kalmamış. Bölgenin kaderini değiştiren bir köprü. O da yetmemiş. Doğa güzelliklerinde tekne gezileri, tarihi tünellerde gezintiler. Doğa su sporları. Gittiği Denizli’de maden şirketleri ile çevre mücadelesi içinde yok edilmiş. Erzincan’da hizmet aşkı bırakmış gitmiş, her yerde saygı ile anılıyor.
Kemali’ye yolunda yolumuz bir köye çıkıyor. Hani bir şairimiz vardı Ahmet Kutsi Tecer. Onun köyüne ulaşıyoruz. Apçağa Köyü. Taş döşemeli köy girişinden içimizden bir okul şarkısı mırıldayarak heyecanla, adım adım köy giriyoruz . Girişte, çeşme başında şiir demetleri. Onun çağrısına uymuşlar, köyde yaşayanlar köye geri dönmüşler. Her biri atalarının evini elden geçirip görgelere sunmuşlar. Ahmet Kutsi Tecer evinde köyün bir tarihi yatıyor. Şairler şenliğinde tanış olduğu Aşık Veysel’i elinden tutup ilerilere taşıyor. Soğuk kış gecelerinde oda içine konulan mangal da yanan kömür, üstüne masa konmuş, onun üstünde örtü. Etrafında toplananlar akşam sohbetleri yapmışlar.
Köyden çıkan insanlar her biri atalarının bıraktığı yapıtlara sahip çıkmışlar. Becene Dağın başında gezginleri orada duraklatacak, bir anı yaşatacak bir köy olmuş. Eğin Türküleri dillenmiş. Gün olmuş, Kurtuluş Savaşı sonrası Kemaliye olmuş. Bu kültür bölgesinin merkezi de Apçağa köyü örnek köy olmuş.
Dutlu-Kemaliye arasına tüneller yapılıyor. Uzun süredir inşaat devam ediyor. 2028, 2029 biter diyorlar. Kemaliye engebeli dağlardan gelmek mi, tünel ile 15 dakikada gelmek mi? Tünelden geçince o Fırat’ın Erzincan Dağlarının haşmetini göremeyecekler.
Kemali’ye girince baktık ki, burada da tarihi yapılar elden geçirilmiş. Bir iki sokak, aşağılarda Fırat ile buluşan bahçeler, yamaçlarda evler. Altı taş yapı, üstünde tahtadan yapılma evler.
Yöre ürünlerini bize tanıttılar. Dağların eteklerinde toplanan üzümler, yaban mersini, kuş burnu ve tüm ürünler sunumla karşımıza geldi. Ama bizim esas beklediğimiz anı ise Karanlık Vadide Fırat üstünde tekne gezileri, sonra cipler ile o bir asır süren el ile yapılan tünellerinde safari gezileri. Sularda teknelerde gezerken, suya inen geyikler bizi karşıladı. Çocuklar, “İlle de zıplama olsun” dediler. Irmağın iki yakasına teller konulmuş. Rehber ile birlikte zıpladılar, geldiler.
Her Temmuz ayında burada şenlikler, festivaller yapılıyormuş. Gökyüzü ve coşkun akan Fırat nehri.
Fırat’ı görünce eski bakan Mustafa Kul’un kız kardeşi için yaptığı ağıt aklıma gelir. 1991 SHP, DYP ortaklığında ve daha sonrası Yıldırım Akbulut hükümetleri döneminde, iki hemşeri memleketlerine el ele vererek hizmet etmişler. Adları her bir köşede eserleri ile yaşıyorlar.
Kemaliye vadisine gün batıp karanlığa bürünmeden yola çıkıyoruz. Dağları tırmana tırmana çıkıyoruz. Ama her yerde tırmanma şeridi yapmışlar, yani üç şerit yolla devam ediyoruz.
Saat 17.00 civarında demir madeni ocakları, işletmeleri bizi karşılıyor. İlkokulda derste anlatırlardı; Sivas’ta demir, Tunceli’de Tunç, Balıkesir’de altın. İşte onu anımsadık.
Divriği Ulu Cami gezide ek program oldu. Harput Kalesi bir gün önce tamamlanınca, sohbet sırasında Divriği Ulu Cami’de olur mu, dedik. Tur İşletmecisi Emre Nacaroğlu “Neden olmasın” dedi.
İşte gün batarken Ulu Cami önüne aracımız yanaştı. Rehberimiz Ferit Kayran anlatımda bulundu.
Aklımızda kalanlar:
“Divriği Ulu Camii ve bitişiğindeki Darüşşifa, Anadolu Selçuklu döneminin günümüze ulaşan en görkemli eserlerinden biri olmasının yanı sıra, dünya mimarlık ve sanat tarihinin de eşsiz yapıları arasında yer almaktadır. 1228–1229 yıllarında Mengücekoğulları Beyliği döneminde inşa edilen bu külliye, mimari tasarımı, taş işçiliği ve mühendislik çözümleriyle yalnızca kendi çağının değil, tüm zamanların en önemli kültür miraslarından biri olarak kabul edilmektedir.
1985 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınan eser, Türkiye’nin uluslararası ölçekte tescillenen ilk kültürel mirasları arasında yer almış ve ‘İnsanlığın Ortak Mirası’ unvanını kazanmıştır.
13. yy. Memluk Sultanı Ahmet Şah ve eşiti Turan Melik Sultan birlikte yarış edercesine bir saray yaptırmışlar. Cami ve Darüşşifa’yı özene bezene Ahlatlı Hürrem Şah bitirmiş. Nakışlar, hitabeler. Her biri anlam yüklü. Gökyüzüne ulaşan rasathane, sonra Avrupa’da aklı giden hastalar öldürülürken, burada odalarda tedavi edilmiş. Bir sağlık merkezi. Su sesi, müzik ve tedavi olup kurtulan insanlar.”
Salonda ses akustiği oldukça ilginç. Buradan Kültür adamı, turizmci bakan Mehmet Ersoy’a bir öneri. Sanatçılar davet edilip bir tanıtım belgeseli çekilse, ülkemiz tanıtılırken o belgeseli izleseler.
Divriği’den Dr. Servet Ünsal’a, yıllarca birlikte mücadele ettiğimiz Mustafa Timisi ve Kazım Ardıç’a selam olsun. Dağı taşı demir madeni, sanayisi ile Sivas’ın can damarı.
Akşam ışıklar çoğalırken, ağaçlı yollarından geri dönüşe geçiyoruz. Çetinkaya, Gemerek, Kayseri, Niğde, Pozantı; bir bakmışız Tarsus’ta gezginleri bırakıyoruz. Mersin, Erdemli derken, sabah 05.00’te Silifke’ye gelmişiz. Silifke Gezi Kulübü otobüsü bizi aldığı yere bırakıverdi.
Başka bir yere gitmek üzere el salladık. Acente sahibi Rukiye-Emre Nacarolu, acente temsilcisi İlksen Köroğlu, ikinci kaptan Mehmet Ali, rehberimiz Ferit Kayran’ın emeklerine sağlık.

