PERS YOLU’NDA İLK BİREYSEL YÜRÜYÜŞ – 28

Uzun bir ara verdik “Pers Yolu’nda İlk Bireysel Yürüyüş” başlıklı çalışmamıza. Nedenlerini kendini takip eden “Pers Yolu’nda Motor Sporları” yeni başlığının altında açıklamış olmalıyım. Yeni bir konuya geçmem gerekmişse yaptığım budur. Pers Yolu’nda etkinlikler derindir. Derinlik, yolun dört başı bütün bir kültür yolu olmasından ileri gelir. Derin etkinliklerin paylaşımı da derin oluyor doğal olarak. Ancak yeni bir etkinlik söz konusu ve duyurulması gerekiyorsa yeni paylaşıma devam etmek durumunda kalınıyor. Ol durum, kaldığımız yerden dönüyoruz yukarıdaki başlığımıza. Pers Yolu’ndayız. İlk bireysel Pes Yolu yürüyüşçüsü Kurt Hocamla ilerliyoruz. Zaman zaman telefon iletişimimiz kesiliyor. Pers Yolu yanından Kurt Hocamın yanında olmak önemli. İletişimin olduğu yerleri biliyoruz. Nerede olabileceğine dair öngörülerimize paralel arıyoruz Sincap Kurt’u, Hanyıkığı civarında iletişim kurduk Kurt Hocamla üçüncü günün sabah saatlerinde.
Gâvur Mezarlığı öncesindeki düzlükten buyana geçen vakitten sonra. Biraz sohbetle aradaki zamanı biliştik. Onu, zorlu bir tırmanış bekliyor şimdi. Pers Yolu’nun elli beşinci kilometreleri civarında. Haydarınyaka. Haydarınyaka adını buraların ekip dikmeye uygun olmayan topoğrafyasından alır. Haydaridir buralar. Yani ehlileştirilmemiş, ehlileştirilememiş, doğal hali ile duran. Hanyıkığı’nın güneyine düşer. Hanyıkığı’ndan itibaren başlar. Yaklaşık iki kilometrelik bu tırmanışın sonunda Abe Yaylası girişinde sona erer. 1977 yılına kadar Pers Yolu’nun bozulmamış yani Persler tarafından ilk işlenildiği gibi duran bölümlerindendi. O yıl Kavaközü köyü muhtarı Yunus Nadi İnce bir iş makinesi ile bugünkü işlenmiş yolun ilk açılımını yaptı. Kavaközü ve bağlı yaylalarının yollarını yaptığı gibi. Tamamı tırmanıştır Haydarınyaka’sının. Ortalarına yaklaştığımız da bir su kaynağı var, yola bitişik, yolun altında. Ola ki Kavaközü’nün harika sularından sulanmayan sincaplar, buradan sulanabilirler.
Ama biz daha ileriye geçmeden Hanyıkığı’na da bir göz atmalıyız. Hanyıkığı bir han yıkıntısının olduğu yerin adıdır. Hemen doğu eteğinde merkezi, kenarlarına göre oldukça çukur olan bir çimenlik alan vardır. Kavaközülü buraya Çukurçimen der. Çukurçimen’in batı yanında olan Hanyıkığı Çukurçimen’den itibaren başlayan bir yükselmenin son bulduğu yerdir. Diğer yanlar bakımından da hanın olduğu yerin bir yüksekliği söz konusudur. Özetle bugün yıkıntı olarak mevcut han minik bir yükseltinin üzerine kurulmuş. Bu yükseklik onu yıkılmaktan kurtaramamışsa da doğal saldırılara karşı korumuş görünüyor. Han hakkında yazılı ya da sözlü belge benim elimde yok. Kavaközülü olup da sorduğum büyüklerin bildiği bir bilgiye de rastlamadım. Her ne kadar yıkılmış ve ahşap örtü ortalıkta olmasa da yapının temel duvarları olduğu gibi duruyor. Yapılacak bir mimari çalışmayla yapı hakkında net mimari ölçülere ulaşmak mümkün görünmektedir. Hanın yaklaşık yüz yüz elli metre kadar doğusundan Kavaközü’nün Kömürcü Çayı gerer. Çayın, Sulu İn önüne düşen bu yerinden Çukurçimen etrafı ve Kapız yönündeki arazileri sulamak için Kömürcü Çayı’nın, bulunduğumuz yerinden üç yüz metre kadar kuzey yönde bir yerinden (bizim çocukluğumuzda oraya Kocaçayır denirdi) genişçe bir arklasu alınıp, köperle Çukurçimen yönünde geçirilirdi. Köperin olduğu yerde 1970’li yıllarda devasa üç kavak ağacı vardı. Bu köper ve kavakların olduğu yerin adı Karaman Geçiti’dir. Karaman’a gidenlerin geçtiği yer geçek, geçit anlamında. İşaret ettiğimiz varlıklardan anlaşılacağı gibi burada yolcuların konakladığı bir han var. Hanın kuzeyinde olan Karaman’a gidenlerin Kömürcü Çayını geçmesi gerekmektedir. Şu an kendisinden her hangi bir işaret olmayan Kömürcü Çayı üzerinde bir geçek (bir çeşit köprü, köprünün önceli) var. Ya da çay burada bir çeşit doğal geçme olanağı veriyor. Kullananlar ve yerleşik halk da buraya Karaman Geçiti, geçeği diyor zaman. O zaman Karaman mı vardı dediniz gibi odu. Evet, yoktu, Laranda vardı. O günün yerel halkı olası ki Laranda Geçiti diyordu. Taki Laranda’nın Karaman olduğu 1937 yılına kadar. Yine anlaşılıyor ki Mut ve Karaman ya da Karaman ve Mut arasında yolculuk yapan önceki insanlar, Kurt Hocamın Karaman’dan bu yana takip ettiği, bu seri yazımızda ilerisinin bir kısmını anlatmayacağımız, başka bir çalışmada anlattığımız, Pers Yolu’nu kullanıyorlarmış. Taki 1960 yılına kadar.
9 Aralık 2025. Devam edecek.