PERS YOLUNDA İLK BİREYSEL YÜRÜYÜŞ – 38

Kavaközünün kuruluş hikâyesini bu çalışmamız içinde ve Pers Yolu yazılarımızda verdim veriyorum. Sıkı okurlarım köy yerleşimi ve civarındaki yer isimlerinin kadim zamanlardan kalanlar dışındakilerin neden ve nasıl verildiğini bilirler. Yurtkoyağı adının esasen küçükbaş hayvan üreticisi olarak kurulan yerleşimin hayvancılığı ile ilgili olduğunuda. Yine de Kavaközünde hayvancılık yapanlardan akşamları köye dönmeyenlerin yurt tuttuğu yer anlamına geldiğini söyleyip bir hatırlatma yapalım. Çok büyük bir vadidir Yurtkoyağı. Batısı Keklikkırına dayanır, çok dar bir sızak olarak. Giderek genişleyerek doğu yönde ilerler ve Abe Yaylası kuzey çeperinde birden bire devasa bir açılım yaparak koca bir vadi olur. Vadinin kuzeyini yine Keklikkırının bir uzantısı olup Evcikoyağının güney sınırını da oluşturan burun olarak Yurtkoyağına iyice yasılarak sokulan Keklikkırı kepiri uzantısı oluşturur. Koyağın tam ortasında sadece kış sularıyla canlı olan devasalığı yatay genişliğinden ileri gelen bir dere bulunur. Dere, rota üzerinde yukarı satırlarda verdiğimiz hanın üç yüz metre kadar civarı kuzeyinden geçerek Karaman Geçiti civarında Kömürcü Çayına dökülür. Dere yatağı tam bir kum yatağı olarak kalır sellerden sonra geride. Böyleyken köylü bu kum yatağını kullanmaz. Buraların bir iç göl olduğu zamanlarda oluşmuş Karanlık Koyak kum yatağı köyün kumluğudur. İlk defa Dağpazarı ve Kavaközü arası ana yolun iş makinaları ile işlendiği 1977 yılında Kavaközü Muhtarı Babam Yunus Nadi İnce zamanında kullanılmıştır. O zamana kadar köy için kumluk Mandıra Yıkığı yanında can kaybı da yaşanan ve iç göl zamanında oluşmuş kumluktur.
Yurt Koyağına girmişken Evci Koyağından da bahsetmek gerekir. Zira çalışmamız Pers Yolu odaklı olarak rota etkileşenlerini içermekte ve bu haliyle sönmeyecek, geleceğe dair Kocatepe eteklerinde güçlü bir ışık olarak yanan lamba görevi de görecek. Nasıl ki biz sekiz yüz elli yıl önce yazılmış bilgilerden, yüz elli yıl önce yapılmış araştırmalardan, elli yıl önce yapılmış araştırmalardan yola çıkarak bugünleri meşalelendirebiliyorsak geleceğin fitil tutuşturucuları da bizim yazılarımızla meşalelerini yükseltecekler Hanyıkığı civarında. Umarım bugünlere bir selam salar adımızı anarlar. Ey gelecekte Pers Yolu üzerine yazan yazman/ yazmanlar, geçmişten, bu satırların yazarı ben İnce Bukay’dan selamları kabul ediniz, sizleri sevdiğimi, bu çalışmaları yapmamın nedeninin doğup büyüdüğüm bu toprakları çok sevdiğim olduğunu biliniz lütfen. Tıpkı sizin gibi.
Oldukça içli sonsuzluğu arayan, insan yaşamına dair doğanın diyalektiğine haklı bir isyan olarak yazılaştırdığım, Ulu Kocatepenin dik yamaçları kadar dik var oluşundan bu yana balta görmemiş çam ağaçları kadar ait satırlardan sonra Evci Koyağının tanımlamasını da yapayım artık.
Evci Koyağı ile köy yerleşimi arasında başka bir koyak yoktur. Yurt Koyağında yurt tutan küçükbaş yetiştiricilerin aksine Evci Koyağındaki küçükbaş yetiştiriciler geceleri burada kalmazlar. Evlerine, ağıllarına dönerler. Çoban eşekleri, çoban köpekleri eşlikli sürüleriyle. Fiildendir ki sürü yayması bitiminden sonra evlerine dönenlerin otlakları olananılı koyağa Evci Koyağı denir. Yani sürüleriyle akşamları evinde kalanlar koyağı. Evci Koyağı Yurt Koyağından biraz daha küçüktür. Bugün bu iki koyakda da Evci koyağında daha çok olmak üzere yer yer, koyak isimlerinin verildiği 1880’li tarihlerde olmayan elma bahçeleri bulunmaktadır. Yer yer yonca, fasulye gibi ürünler üretilmektedir. Han civarında dolaşan insanlar buraya dair muhteşem hikâyeleri yavaş yavaş öğrenmektedir.
Handan çıkıştan sonra çizdiğim çizgilerden, Abe ye tırmanan yol, Abe eteğinden kuzeye uzanan, oradan Yurtkoyağı ortasındaki dere yatağına, dere yatağı olarak vadinin ortasından ilerleyip Pers Yolunun kesildiği yer itibariyle çevrili sınırlar içinde kalan toprak yüzeyine Haydarınyakası denir. Oldukça eğimli Haydarınyakası kuru tarım alanı olarak değerlendirilir. Temmuz ortalarına kadar yer yer çayırlık alanlar da olur. Bizim de arazimiz olan bu yerde nohut yolmuşluğum, inek gütmüşlüğüm vardır. Kavaközünde kullanılan yer adlarının hikâyesinin bilinmemesiyle büyüdüğünü merakımın, beni sıkı takip eden okuyucularım bilir. Merak ettiğim isim hikâyesinden birisi de işte bu Haydarınyakası’dır.
25 Şubat 2026. Devam edecek.