“Bolkarlarda Bozoğlanın delisi
Delisi de Karadenizin yalısı
Arabı nıklıma damışan varı
Şahı Merdan ile gezdiğim yerler.”
SULTAN ŞAHATAY
Tarsus Çam Alanı köyünden tahtacılar sabah 04.00 Mersin Büyükşehir Belediyesinin tahsis ettiği otobüslerle yola çıkarlar. Mersin’den ise Mersin Tahtacılar Derneği 06.30 yola çıkarlar. Silifke ve Mut’tan tahtacılar kendi araçları ile geldiler. Dümbelek Boğazı zor yollar bakımsız olunca Erdemli-Ayrancı yolundan Çatköy ve Medetsiz Tepesinde Bulgar Bozoğlan dedelerine ulaşırlar.
Ziyaretlerini yapıp, şenlik yaptıkları alan maden şirketi tarafından kazılmış, yolları kapanmış, bu yıl Dedelerini ziyaret edip, niyaz edemezler.
2010 yılında 1. Tahtacı Buluşması alanında cem düzeni kurarlar. Seyyar mutfak çalışır. Lokmalar pişer. Ses düzeni kurulur.
Çam Alanı Cemevi Mürebbisi Rehberi Cumali Can’ın hayırlı duası ile başladı.
16 yıldır etkinlikleri düzenleyen Mersin Tahtacılar Derneği Başkanı Sami Akgün konuşmasında, “Bu yıl dedemize ulaşamadık. Niyaz edemedik. 500 metre aşağıda bu meydandan ona niyaz ediyoruz. Niyazlarımızı buradan kabul etsin. Bulgar Bozoğlan Dedemiz bize 8 asırdır emanet. Onun yok edilmesine rızalık vermeyiz. Gerekli girişimleri yapıp, kültürel varlıklar korumasına aldırmak için mücadele edeceğiz.”
Hazırlanan lokmalar yine Cumali Can rehberin lokma hayırlısı verilerek dağıtıldı. Her yıl buluşmalara gelen Ozan Esrari Baba, sazı sözü ile nefesler çaldı, söyledi. Ardından Tahtacılar mengi oynadılar, samah döndüler. Çam Alanlılar bir araya gelince halaylar çekildi. Hem de sıra türküsü, sıra oyunları ile renk kattılar. Bulgar Bozoğlan Tepesi önünde coş oldular. Tanrı’ya niyaz ettiler.
Bu yıl geçti. Ama yeniye Bulgar Bozoğlan Dede türbesi koruma altına alınmalı. BERUS Maden şirketi dağda kazı çalışmasına son vermeli, ziyaret yolu açılmalı. O bölgede etkinlik alanı yapılmalı. Karaman Ayrancı sınırlar içinde olunca Ayrancı ve Karaman Belediyeleri, özellikle Özel İdare burada bir çalışma yaparak, tuvaletleri, su tankları ile bu buluşmalar, diğer zamanlarda ziyarete gelip, kurban kesenlerin işlerini kolay kılacak alt yapı tesislerini yapmaları gerekmektedir. Çünkü 8 asırlık bir tarih Karaman’da yaşıyor. Daha ilerilere götürmek, toplumsal bilincin gereği olmalı.
“Tarsustan Yeniceye gidiyor tren
Hackırı Bozantıda birazcık eğlen
Bolkar Dağlarında Bulgar Bozoğlan
Oraya yüz sürün Turnalar.”
Kırtıllı ozan Veysel Şimşek
Geçtiğimiz yıllarda yayınladığımız yazılarımızda da yer alan bazı bölümleri sizlerle paylaşmak istiyorum.
Bulgar Bozoğlan’a ulaşmak rüyaların getirdiği inanç bağlarının ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor. Bulgar Bozoğlan Dede Tarsus Çamalan Köyünden bir tahtacının rüyasına girer.
“Benim üstüm açık, bir türbe yapın.”
“Katırımın ayağı kırık, belim bükük, ben altından kalkamam.”
“Yarın sabah katırıyın ayağı sağlam olacak.”
Tahtacı, sabah uyanınca bakar, katırı sapasağlam. Köylüleri toplar, bize görev geldi. Katırlara taş, kereste yüklerler. Gelip türbeyi yaparlar. Uzun süre yörede yaşayan Türkmenler, Karaman, Ayrancı ve bölgeye yazlamaya gelen Yörükler, hep gelirler kurbanlar kesip, niyaz ederler. Dilek dilerler. Değişik söylenceler ile Arzuman Yunus adı Bulgar Boz Oğlan olur.
“Gönül arzuladı düştük yollara,
Himmet eyle Arzuman biz sana geldik.
Mekan tutmuşsun Bolkar dağını,
Yardım eyle Arzuman biz sana geldik.”
Yozgatlı Aşık Süleyman Kuşcu
Arzuman Ocağı (Bayatlı) dedesi Araştırmacı Yazar Ali Bektaş Dede, Arzuman Yunus’u anlattı.
“… On iki imamlardan Zeynel Abidin’in oğlu Yunus, Emevilerce öldürülür. Ölmeden önce eşi hamile kalmıştır. Tüm yöre bu çocuğun doğumunu beklerler, hep bir oğlan olsa diye dua ederler. Daha doğrusu içten arzularlar. İşte çocuk doğunca adı Arzuman Yunus olur. İyi bir eğitim alır. Erdebil ocağı da onu Anadolu’ya gönderir. 14. yy. da Horasan, Şam yöresi ve yaz aylarında Bolkar Dağlarına gelir. Buradaki Türkmenlere önderlik eder. Hakka yürümeden önce ettiği vasiyet üzerine Medetsiz tepesine koyarlar. O günden sonra Karaman yöresinde ve bu bölgede yaşayan Türkmenler günümüze kadar inançları gereği ziyaret edip, niyaz ederler. Toroslarda yaşayan söylenceye göre yedi yoldaştan en ulusu. İnançlarına göre her yıl orada yoldaşların, ulu kişilerin toplanıldığına inanılır. En yakın ziyarete gidildiğinde, Bulgar Bozoğlan’a selam gönderilir. Turnalar uçarken Hürü Kızları, Kırtıl, Zeynel Abidin, Ali Mekke, Şıh Yonis ve Bulgar Bozoğlan’a uğraması istenir. Turnalar uğrar mı, uğramaz mı bilmem. Ama ağıtlar, türkülerde bu özlem dile gelir. Bu özlemler gözyaşı olur. Duygu sel olur.”
Ali Bektaş Dede’nin bize aktardığına göre bu ocak Sivas’a, daha sonra İzmir’e, yoluna devam ediyor. Bayatlı ocağı Narlıdere’de (1826 yılından sonra Karaman’da bulunan Bayatlılar İzmir yöresine zorunlu iskana tabi edilirler. Karamanda kalanlar Şam Bayadı Mahallesi, camisi civarında sünni inancına tabi yaşamaktadırlar.) Tahtacı Yanyatır Ocak pirleri ile yan yana. Birlikte. Birlikte olmaya devam ediyorlar.
Ankara’da oturan torunun birisi rüyasında, Arzuman Yunus, “Benim türbemi kazıyorlar. Beni kurtarın” diye feryat eder. Torun Ankara’dan gelir. Türbe define arayıcıları tarafından dinamitle oyulmuştur. Altını bulabilmişler mi bilmem ama kolluk güçleri suçüstü yakalamışlar. Diğer bir torunda bu iş için 40.000 lira ayırmış. Türbe tamamlanır. Bir yıl sonra haziran başında Mersin Tahtacılar Derneği öncülüğünde 1200 kişi etkinlik düzenler. 2013, 2014’te Mersin Tahtacılar Derneği bu geleneği devam ettirirler. Gelenler merdivenlerden çıkarlar. Sağ tarafta kuyudan su çekip, buz gibi su içerler. Artık Bulgar Bozoğlan ya da Arzuman Yunus çevrede ve dünyada tanınmaktadır.
1400 yıldır hala eziyet, işkence devam ediyor. Alevi örgütleri başkanları silahlı saldırıya uğruyor. Türbelere saldırılar devam ediyor. Kutsal sayılan su sarnıçları yok ediliyor.
Kemal Akgün yaptığı araştırmalar sonucunda, KÜÇÜK ASYA DA BULGARLAR (Katerina Venedikova, Bulgar asıllı Türkolog) adlı kitabında (Stara Zapora Yayınları – 1998 ) Karaman Oğulları döneminde Ereğli yakınlarında yaşamış bir dede olduğunu belirtiliyor (Kemal Akgün’ün dip notu.) Bu konuda çıkacak bilgileri sizler ile paylaşacağız.
Artık Bulgar Bozoğlan ya da Arzuman Yunus Medetsiz tepesinde yerini almış. Her geçen gün ziyaretçileri geliyor. Tepeye çıkıyorlar, ziyaretlerini yapıp, niyazlarını ediyorlar. Dileklerini sunuyorlar. Kurbanlarını kesiyorlar. Türbe içinde kurban kesip gidiyorlar. Bu türbenin hemen kayıtlara alınması ile bir proje yapılması, 7-8 asırdır bu yörede kutsal sayılan bu yerin daha anlamlı olması sağlanacaktır.
Ayrancı ve Karaman belediyelerine büyük görev düşüyor. Çıkış yolunu ve türbeyi Arzuman Yunus torunları yaptırmışlar. Şimdi alt kısımlarında tespit edilecek bir alanda, kurban kesim yeri, WC, şenlik alanı, ziyaret sonrası aşağıya inecek bir patika yol, en önemlisi 2750 rakımlı Medetsiz tepesine görkemli bir Türk Bayrağı aşağıdan geçenlerce izlenecektir. Bu tepede türbenin yanında kültürümüze hizmet etmenin gururu yaşanmalıdır.
Çigdem Koçer: “Karaman’ın, Ayrancı ilçesi yakınlarındaki Toros Dağları üzerinde yükselen 2.700 metre yüksekliğindeki konik tepe, sadece doğa tutkunlarının değil aynı zamanda manevi yolculuk arayanların da ilgisini çeken bir merkez olarak öne çıkıyor. Bu tepenin doruk noktasında, Karaman oğulları dönemine tarihlenen Bulgar Bozoğlan Dede’nin türbesi yer alıyor. Kimliği ve yaşam öyküsü Anadolu tarihinin derinliklerinde kaybolmuş olsa da, Bozoğlan Dede, bölgenin kutsal erenlerinden biri olarak kabul ediliyor.”
Bulgar Bozoğlan: Anadolu’nun Gizemli Çoban Ereni
1200’lü yıllarda Toroslar’da yaşayan Bulgar Türkleri arasında adı geçen Bulgar Bozoğlan, bir garip çoban olarak tarihe geçmiştir. Efsanelere göre, Bozoğlan’a sürüsünden pay almak istemeyen aşiret reisi bir şart sunar: “Koyunlar çift kuzularsa biri senindir.” Bozoğlan çaresiz kabul eder, fakat o yıl kış erken bastırır ve dağlar karla kaplanır. Aşiretten kimse hayatta kalamazken, Bozoğlan ertesi yıl sağ salim sürüsünü yaylaya getirir ve koyunlar da çift kuzulamıştır. Halk, onun erenlerden biri olduğunu fark eder, ancak Bozoğlan tepeye yürür ve gözden kaybolur. İşte bu olayın ardından tepeye türbe inşa edilir ve 800 yıldır insanlar tarafından ziyaret edilir.
Kutsal Mekân ve Tahtacı Türkmenlerinin Geleneği
Günümüzde Bulgar Bozoğlan türbesi, özellikle Alevi vatandaşlar ve Tahtacı Türkmenleri tarafından ziyaret ediliyor. Burada kurbanlar kesiliyor, dilekler tutuluyor ve adaklar yerine getiriliyor. Her yıl Ağustos ayında, Sami Akgün başkanlığında Tahtacılar Derneği buraya gelerek, Türkiye’nin dört bir yanından gelen misafirlerle bir araya geliyor. Etkinliklerde türküler söyleniyor, yemekler hazırlanıyor ve semah gösterileri yapılıyor. Kesilen kurban etleri, ziyaretçilere ikram edilerek 800 yıllık geleneğin yaşatılmasına katkı sağlanıyor.
Türbenin Onarımı ve Ziyaret Yolculuğu
Türbe, geçmişte defineciler tarafından tahrip edilmiş olsa da, zamanın ve doğanın zorluklarına rağmen hâlâ heybetini koruyor. Son yıllarda, yurtdışında yaşayan hayırsever bir aile türbenin yanına sembolik bir türbe inşa ettirmiş ve 404 basamaklı bir merdiven yaptırmıştır. Bu kutsal mekâna ulaşmak, uzun ve zorlu bir yolculuk gerektirse de, hem cesaret hem de merak isteyen bir deneyim sunuyor.
800 yıldır süregelen bu kutsal geleneğin izleri, Toroslar’ın yüksek tepelerinde yankılanmaya devam ediyor. Tarih, efsane ve manevi inançların iç içe geçtiği Bulgar Bozoğlan türbesi, Karaman’ın kültürel ve manevi zenginliğinin en önemli duraklarından biri olarak öne çıkıyor.
KAYNAKÇA:
1. Ali Bektaş Dede.
2. Hasan Avşar.
3. Sami Akgün.
4. Kemal Akgün.
5. Çiğdem Koçaker.
BOLKAR DAĞLARINDA 16. TAHTACI BULUŞMASI YAPILDI
