PERS YOLU’NDA İLK BİREYSEL YÜRÜYÜŞ / 26

Doğu yanına da “İninardı” denir. Antik Sibila’nın öreninin bulunduğu, üzerindeki düzlüğe, “İninbaşı” denir. Pers İmparatorluğu zamanında Sibila inşa edilirken ya da Ramsay’ın Roma Yolları için söylediği gibi, belki de çok daha öncesi bir zamanda, daha Persler Anadolu’yu işgal etmezden önceki bir zamanda, Sibila kayası kesilerek surlar, giriş- çıkış alanı, giriş – çıkışın doğu ve batı yönündeki kaya kütlesine, kaya konutlar yapılmış. Birçok yerde olduğu gibi, Persler de burada bir takım iyileştirmeler yapıp, tıpkı Kral Yolu’nda olduğu gibi, üzerine konmuşlardır.
Tek odalı bu kaya içi yapılara, Kavaközü’nde “in” denir ama İninönü – İninarkası isimleri, adını bu kaya konutlardan almaz. Sibila girişindeki büyük kaya kütlesi kendi başına, doğal oyukları, girintileri çıkıntıları, gölge alanları ile in işlevi görür. Böylelikle adını kendinden alır.
Kova Özü’nün büyük ailelerinden birini Köseler oluşturur. Onların geldiği yer de Lale Köyü’dür ama Lale ye de Antep tarafından gelmişler. “Anteplioğlu” derlermiş namlarına. Anteplioğlu Köseler’in, Lale’den, daha önce gelen, Nizam Salih kardeşi Hacı Mustafa, enişteleridir. Lale de yaşadıkları bir “Io” sorunundan dolayı, ayrılmak istemişler oradan. Bu bilgiyi Ak Koca Oğlu Ahmet Ak amcadan aldığım da Herodotos’u okuyordum. Onun için onun anlatımını “Io” olarak kodladım.
Laleli Anteplioğlu Akoğlanlar, Kavaközü’nün Köseler’i, İninbaşı’nın, diğer adları ile Tülütepe’nin, antik Sibila’nın, bugünkü tapulu sahipleridir. O dönem iş makinalarının, işleyebileceği topraklar, bugüne göre çok daha az. Doğal olarak, çift koşum hayvanları, çok kıymetli. Dahası olmaz ise olmazlar. “Tülütepe’yi bir eşek vererek, Hacı Hasan Oğlu Abdi den almışlar.”Bu bilgiyi, Babam Yunus Nadi İnce’den aldım. Gülsüm ve Hacı Hasan oğlu 1862 doğumlu Abdi tek çocuktur. Öyleyken, kendisi iki evlenmiş. On bir çocuk yapmış.
Kavaközü’nün temel ailelerinden köye en son gelen. Musa Hoca. Musa Hoca soyu, cumhuriyet döneminde “Oğuz” soyadını aldı. Böyleyken namları, “İmamlılar”dır. Bunun maddi temeli, köyün hikâyemizdeki gibi sahiplenilmesinden sonra, imam ihtiyacının ortaya çıkmasıdır. Bu sorunun çözeni, Salih’dir. Diğer namı ile Nizam Salih.
Musa Hoca da Silifke’den Kozlubucak yerleşimine yaylaya gelen Alaplılılardan biridir. Yanı sıra Nizam Salih’in sekizinci çocuğu Elif’in eşidir.
O dönem, devlet tarafından, köylere imam görevlendirilmemektedir. Yerleşimciler, dini bilgilere sahip bilinen kişilerle belirli bir karşılıkla anlaşır, konuyu çözerdi. Kavaközü’nde de böyle olmuş. Musa Hoca imamlık yapmak için, Kavaközü’ne yerleşmiş. Çok daha geri zamanlarda imamlık, babadan oğula geçermiş. Musa Hoca ve çocuklarında da öyle olup olmadığını bilmiyorum ama Kavaközü’nde onlara,” İmamlılar” denmiş. Günümüzde eskisi kadar bilinmese ve camilere devlet imam gönderiyor olsada namları, İmamlılılar’dır.
Tam yeri gelmişken yazmak isterim. Musa Hoca’nın torunu, İbrahim Oğuz kızı Şerife yenge, babamın amcaoğlu İsmet amcanın eşidir. Bizim İnceler sülalesi, ona, “İmamlı”, biz çocuklar,” İmam yenge” derdik.
Kavaközü’nün temel sülalelerinden, köye en son yerleşenler, İnceler.
İnce Mustafa ile başlar, onların Kavaközü hikâyesi. Kovaözü zamanından. Karadeğirmenle. Bir geride Malya Köyü halkındandırlar. Daha gerisinde Alanya da yerleşiklermiş. Bundandır ki “Alanyalıoğlu” da derlermiş, İncelere.
Karadeğirmen çalışmaya başlayınca Pers Yolu üzerindeki yerinde İnce Mustafa dede, değirmende çalışmaya başlamış. Babam anlatmıştı, “bazı yıllar da Kavaközü’nün, büyükbaş hayvanlarını gütmeye gelirmiş, yaz ayları için.” Bu uygulama, bin dokuz yüz yetmiş yılları başlarında sona erdi, Kavaközü’nde. Bu işi yapmaya bir defa gittiğimi hatırlıyorum. Çok küçük olmalıydım herhâlde ki uygulamanın nasıl geliştiğini hiç hatırlamıyorum. Aklımda olan, o gün Kavaközü’nün kuzey yönünde en uçta olan bizim evin önünde, hayvanların, bize teslimen, Şırlavık yönünde sürüldüğü. Sonrası yok. Anlaşılan o ki o yıl Kavaközülü bir çoban tutmamış. Köylü, hane başı, sırası ile gütmüş görünüyor, örekeyi.
Devam edecek. 30 Nisan 2025