PERS YOLU’NDA İLK BİREYSEL YÜRÜYÜŞ – 36

O yıllardan sonra köyden ciddi anlamda bir göç başladı. Türkiye, kapitalizmin yeni bir evresine girmişti. Ülke sosyolojisi yeniden şekillenmeye başlıyordu. Buna paralel olarak Pers Yolu yerleşikleri ve onun Kavaközü de. Bu gelişme ile ilgili olarak, tüm ülke genelinde olduğu gibi ciddi bir nüfus hareketlenmesi yaşadı Kavaközü ve Pers rotası da.
Bu tarihlere kadar Kavaközü’nü terk etmeyen Kavaközülülerin, özellikle genç nüfusun büyük çoğunluğu, Pers Yolu’nun iki şehrinden Karaman ve Mut’a taşındılar. Ülkenin kurucusu Mustafa Kemal’in cumhuriyeti kurarken koyduğu millici yaklaşımlar, önemli oranda korunmuştu ülkede, ancak Dünya kapitalizminin geldiği yerin, Türkiye toprakları ve ülke nüfusuna olan talebinin yarattığı baskıya 1945’den sonra oluşturulmuş gayri millici sosyoloji ile nüfusun genç ve önemli bir kısmı, köylerde daha fazla kalamayacaktı. Dünya ekonomisine uyumlanma yaklaşımı ile Türk şirketlerinin önemli oranda hisseleri, Dünya kapitalist sisteminin emperyal şirketlerince satın alındı. Ülkeye bir para, teknoloji ve bilgi akışı oldu. Yeni yatırımlar yapıldı. Her ne kadar Türk şirketlerinin tamam hisseleri yakın bir zaman sonra yabancı ortaklarına geçecekse de o tarihler için ülke çoğunluğu bu gelişmelerden, durumu eleştirenlere rağmen, memnun kaldı. Köylerde ciddi bir işsizlik, gelir yetersizliği vardı. Yanı sıra ürettiğini paraya çeviremiyordu köylüler. Yerli kapitalist gelişme yetersiz, bir şekilde bugünlere gelen devlet kapitalizmi, 1945 sonrası tıkanan gelişmenin sonunda boğulmuştu. Kapitalizmin gelişimi doğası gereği kentlerde olup yeni iş kapıları açılıyordu. Türk kırsal nüfusunu, özellikle genç nüfusu, kent merkezleri güçlü bir şekilde çekiyordu. Giden gitti, adeta köyler boşaldı. 1980’li yıllara kadar altı yüz nüfusa ulaşan, iki kahvesi, üç bakkalı, bir kaşar peynir işletmesi, yüze yakın öğrencisi olan bir okulu olan Kavaközü’de adeta boşalan köylerden biriydi. Köyde kalmayı tercih eden, özellikle yaş almış nüfus, o güzel insanlar, takip zamanda önemli oranda vefat ettiler. Sonuç, bugünkü durum oldu. O efsane nesiller, ortak alanları gözü gibi koruyup, “komşu komşunun külüne muhtaçtır” derken, takip nesiller, ortak alanlar için, aynı duyarlılığı göstermediği gibi, ‘komşu komşunun külüne muhtaçtır’ın yerine ‘o kim oluyor’u koydular. Sorsan köyde yaşayan herkes gelinen durumdan memnun değil ama bir düzelten de yok.
Bu satırların yazarı ben Bukay İnce 2014 yılından bu yana aktif olarak, Kavaközü ve Pers rotası ile ilgileniyorum. Karaman ve Mut arasında etkinlikler yapan Bukay İnce; Kavaközü Mut Kavaközü, Yağlı Punura Pınarı, Kestel Kanyonu Mut, Koşu Grubu Mut, Pers Yolu sosyal medya gruplarım ve Mut’un Sesi Gazetesi’ndeki haftalık yazılarımla bir hayli yol aldığımı söyleyebilirim, buralar için. Karaman’dan başlatıp, Mut’ta sonlandırdığımız ulusal çapta ciddi etkinliklerimiz olmaktadır. Bu etkinliklerde bütün bir Pers rotasına olduğu gibi rota içindeki Kavaközü’ne de ciddi dokunuşlar yapmaktayız. Bu etkinliklerimizde Başkan Vahap Seçer yönetimindeki Mersin Büyükşehir Belediyesi, Başkan Savaş Kalaycı yönetimindeki Karaman Belediyesi, Başkan Murat Orhan yönetimindeki Mut Belediyesi tam destek vermektedir. Bu destekler, etkinliğin etkinliğini, çok önemli oranda arttırmaktadır.
Tahtacı Pınarını yapan Tahtacılar, zaman içinde orman kesimindeki üstünlüklerini korudularsa da diğer yerlerde olduğu gibi Kavaközü’nde de köylülerin kendileri, kesim yapmaya başladılar. Bundandır ki Karanlık Koyak kesimlerinden sonraki ileri zamanlarda yapılan kesimlerde Tahtacılar gelmediyse de Karanlık Koyak kesiminde kurulan dostluklar hiç unutulmayıp, üçüncü kuşaklar dâhil yaşadı. O muhteşem insanlarla aynı çağda yaşamasam da içlerinden birinden hikayelerini öğrendim. Onun ve hikayelerini öğrendiklerimin torunlarıyla ilkokul dönemim dahil arkadaş oldum. Onlara dair bir kesim hikayesi, buradan çıkan dostlukların ve eserleri pınarın hikayesini Pers Yolu tarihine eklemiş olmaktan çok mutluyum.
Kurt Hoca’m, sohbeti seviyeli, değer katan bir sincap. Sadece bir doğa yürüyüşçüsü değil. Rotayı yaşamak, içli dışlı olmak isteyen bir kültür yürüyüşçüsü. Kahramanı Pers Yolu ile birlikte kendisi olan bu ilk bireysel yürüyüşte yanında olmak, Tahtacıların hikâyesini paylaşmak isterdim.
Tahtacı Pınarı’nı arkamızda bırakıp ilerleyince varacağımız, hikayesi olan yer Hanyıkığı’dır. Sonra Haydarın Yakası’na vuracağız. Hanyıkığı Pers Yolu için çok önemli bir kültürel mirastır. Üzerinde tartışmalar devam eden III. Haçlı Ordusu rotası üzerine veri oluşturan güçlü bir maddi varlıktır.
6 Şubat 2026. Devam edecek.