1915 yıllarında Bağdat demir yolu yapımında Torosları aşmak için demir yolu yapılır. Burada kesim işi, demir yolu döşeme işi olunca Almanların dostu tahtacılara iş düşer. Ege, Akdeniz’den; Aydın, İzmir, Antalya, Balıkesir, Çanakkale’ye kadar tahtacı obaları akın akın gelirler. Pozantı, Aladağlar, Cocak Deresi (Tarsus) ve Göksu vadisinde (Silifke) makda da kesim başlar.
Almanlar demir yolu şantiyesini güvenli diye 15 km. uzaklıkta Çamalan köyüne kurarlar. Bir zamanlar Ermenilerin yaşadığı yerlerde tahtacılar ile birlikte yaşam kurarlar, gün olur iş kazalarında ölen canlarını Çamalan’a sırlarlar. Yoldan gelen geçenler Alman mezarlığını ziyaret ederler. Bir süre önce mezarlar İstanbul’a taşınınca biraz bakımsız kalır. Şimdilerde köyde Almanya’da kardeş köy arıyorlar. Birlikte anma günleri yapmak, mezarlığın öksüz gibi durmasına gönlüleri razı değil.
Bu arada Süveyş Kanalı için gerekli olan keresteler de buradan kesilir. Gemilerle Beyrut’a gider. Önce orman ağaları vardır, daha sonraları T. İş Bankası kesim yaptırırlar. İşi biten obalar tekrar Akdeniz, Ege’ye giderler. Yerleri yurtları yoktur. Rumlardan boşalan köyleri satın alarak köyler kurarlar. Zaman zaman gittiğimiz Edremit Balıkesir, Ortaca Muğla, Kemalpaşa İzmir’de sorduğumuzda:
“Nereden geldiniz?”
“Tünelin ucundan.”
Tünelin bir ucu Nergizlik, diğer ucu ise Belemedik Pozantı. Rivayet olunur ki, o dönemde 50 bine yakın tahtacı bu yörede kesim yapmış. Bunları buraya çağıran, onlara kol kanat geren Çamalan köyü tahtacıları olur.
Sorduk :
“Nereden geldiniz?”
“Yolumuz uzun, Horasan, Dersim Tunceli Dağları, İstanbul Üsküdar, Osmanlı’ya karşı gelmişiz. Gemiler ile yolculuk başlamış, İzmir, Alanya, Silifke Taşucu limanlarına bırakmışlar. Silifke, Erdemli, Tarsus Taş Obası derken ormanlık yer olan Çamalanına gelmişiz. Yaklaşık 1860 yıllarında köyümüz kurulmuş. Bize Melemenci, Üsküdarlı derler.”
O yıllardan bu yana köy ayakta, Ermeniler ile birlikte yaşamışlar, sonra Almanlar gelmişler. İnsan sevgisi, dostluk, onları hiçbir zaman ötelememişler.
Köyün sağında çok önceleri ziyaret ettiğimiz Çeşmeye doğru giderken, ormanın içinde Aşk Deresi / Hot Deresi karşımıza çıkıverdi. Orada Ermeni, Almanlar derken Tahtacı gençleri buluşmuşlar. Aşklar yaşanmış. Onun için adını Aşk Deresi koymuşlar. Yolun altında mezarlıkları var. Orayı ziyaret ettik. Köyü kuran Çatal Veli’ye niyaz edip, hayır duamızı ettik. Tahtacı şenliklerinde tanıdığımız Müslime Çatal Teyze’nin gömütünü görünce Ceyhan Durhasan Dede’de konuşması, söylediği ağıtlar, türküler. Çektikleri halay ve halay içinde maniler. Düğünler, şenlikleri çok sever. Eşiti ise onu kıskanır, ondan gizli gizli düğünlere gider. Orada ağıt, türkü söyler, halay başı olur.
O gün gür sesi ile haykırıyordu:
“Yolcu neden geç kaldınız? 30 yıl önce gelseydiniz de Müslüme Çatal’ı görseydiniz.”
Onu saygı ile anıyoruz. Aydınlık içinde olsun.
Yıllar önce geldiğimiz (1986) Bekteş Çatal / Boboğul’un düğününde bu mezarlıkta görmüştüm. Düğün eli, gelin, gelinceler atın üstünde. Bayraktar geldi, alana bayrağı çaktı. Düğün el mezarlarını ziyaret ettiler. Sonra meydanda mengiler oynandı, halaylar çekildi.
Sorduk:
“Düğün gelenekleri devam ediyor mu?”
“Kız İsteme, asbab kesme, bayrak dikme, kına, mezarlığa doğru gelin gezdirme gelenekleri aynen devam ediyor.”
Çoban Çeşmesi, Yeşil Vadi evlerine kaydırılmış, sular akmaya devam ediyor. Yerinde ağaçlar büyümüş, izler duruyor. Yolun altında Ermeni yurdu. Ermeni ustaların ördüğü bahçe duvarları hala duruyor. İncir, nar ve ceviz ağaçları boy boy. O dönemden kalan bir ev yıkıntısı. Çamların arasında bir uygarlık izi. Karşı dağlarda ormanlar kesilmiş, her geçen gün orman azalıyor. Çamalan’ı öksüz kalmaya başlamış.
Köye Dersim, Malatya, Sivas, Maraş gibi yerlerden alevi canlar gelmişler, site kurmuşlar. Başta Mersin Cemevi Başkanı Hasan Kılavuz ve eşiti Aysel Ana olmak üzere köye yaraşır bir Cemevi yapmışlar. Artık ölen canların sırlama işleri alevi tahtacı erkanına göre yapılıyor. Cemevinde lokmalar dağıtılıyor. Cuma Akşamları, Nevruz, Hıdır Ellezde kurbanlar kesip lokmalar dağıtılıyor.
Köyde okuyanlar olmuş. Aydın bir köy. Siyasette ön plana çıkmış. İsmail Çataloğlu başta Kore olmak üzere ülke genelinde kurmay subay olarak görev yapmıştır. 12. dönem milletvekili ve 1977- 1980 yılları arasında CHP’den İçel Senatörlüğü yapmıştır.
Ramazan Avşar ise Avşarlar Kuruyemişleri fabrikasını kurmuş. Ülke genelinde Cem Vakfı, Tahtacı örgütlenmeleri içine yer almıştır.
Bizde Can TV ekibinden Diren Keser ile birlikte cemevine konuk olduk. Önce ölen yakını için verilen lokmaları yedik, dede ve bir ananın verdiği hayırlı dualarına katıldık. Cem salonunda köylüler ile cem ceme oturduk sohbet ettik.
Neler mi konuştuk? Onu da önümüzdeki dönem içinde Tahtacılar ile yapacağımız programların başında izleyeceğiz.
Çamalan köylülerine, hısımlarımıza konukseverlikleri için teşekkür ediyoruz.
Kaynak: Çamalan Köyü sosyal medya hesabı.
