PERS YOLU’NDA İLK BİREYSEL YÜRÜYÜŞ / 45

Google'da Abone Ol service
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala
featured

Bendden itibaren Sibilia Kanyonu öncelikle kuzeydoğu yönde vadileşmeye başlar. Çok kısa bir uzaklık sonrasında ekilebilecek yamaç araziler başlar ve kuzeydoğu yönde genişleyerek Coropissos surlarına kadar uzanır. Baraj bendinin etki alanı dışında kalan önemli miktardaki tarım alanlarıysa bugünde 2000 yıl önceki gibi susuzdur. Bugünkü tarım teknolojileri ölçeğinde de önemli kabul etmek gereken araziler Ketis ölçeğinde çok önemli olsa gerek. Özellikle sulu tarım avantajı yönünden. Günün tarım ürünleri olan tahıl üretiminin sulu olarak yapılabileceği alanlar burada Ketis Metropolü Coropissos çevresinde Sibilia Barajı etki alanı içinde kalanlardır ve bu alanlar sınırlıdır. Coropissos’un su varlığı sadece Sibilia Kanyonu suları değil. Bugün de varlığını devam ettiren ve kuşkusuz o günde var olan kuzeydoğu yönden gelen çay da güçlü bir su kaynağı ama topoğrafya o günün koşullarında bu sudan yararlanmayı büyük olasılıkla olanaksız kılmaktaydı tıpkı bugünkü gibi. Coropissos’un diğer güçlü su kaynağı güneydoğu ve kısmen de güneybatı yönde yerleşik Ketis Dağın’dan çıkar. Tamamen kar ve yağmur kaynaklı su metropolün yaşam suyudur. Kuruluşunun en önemli nedenlerinden biri de bu su olsa gerek. Çok önemli bir uzaklıktan doğal akışla gelen su yüz metre üzeri yükseklikte kemer yapılarak metropol merkezinde bulunan kraliyet konutu için yapılmış, bugün soğuk hava deposu olarak kullanılan, bunun iki katından daha büyük olup iyi kötü ayakta olan kilise için yapılmış sarnıca ve başka sarnıçlara ulaştırılmış. Su kemerleriyle ilgili olarak geçtiğimiz yüz yılın ilk çeyreği içinde yaşamış beş kat olarak yapılmış kemerleri gördüğünü beyan eden tanıklardan bahseder kaynaklar. Coropissos’un bugün de var olan kuzeyden Navdalı köyü yönünden gelen kaynak suların oluşturduğu bir su kaynağı daha var. Tarım mevsiminde çok güçlü olmayan bu kaynaktan bugünkü Dağpazarı halkı yararlanıyor. Ketisliler de yararlanıyordu kuşkusuz. Bütün bu su varlıkları içinde en güçlüsü olan Sibilia suyunu taşıyan kanyonun vadileşmeye geçeceği konu ettiğimiz yeri baraj inşası için oldukça uygun bir yer. Diğer su varlıklarıyla bir baraj yapımı bugün için de mümkün görünmüyor. Bu konuda önemli bir bilgim olduğunu söyleyemem ama bir baraj yapım yerinin; baraj setinin yükselttiği suyun baraj çeperleri tarafından korunması göllenmenin oluşması için yeterli alanın olması suyun birikip yükseleceği durumlarda geriden gelen alanlara zarar ziyan vermemesi sulanması hedeflenen yönde öne gelebilecek engellerin aşılabileceği gibi ihtiyaçlara cevap vermesi gerektiğini biliyorum. Nitekim antik baraj burada kurulmuş. Bugün için burada Kavaközü Kanyonu içinde bir baraj yapılacak olsa sanırım yine en uygun yer bura olurdu. Sibilia barajı’nın ilk günkü gibi ayakta olan ana ögelerinden ikisi baraj duvarı ve baraj çıkışı suyu taşıyan ana kanaldır. Baraj böğetini oluşturan ana gövde set duvar zaman içinde böğet alanının toprak ve taşla dolması çeperlerin ağırlıklı kaya ve sağlam topraktan oluşması gibi durumlarla olsa gerek yıkılmamayı başarmış. Setten aldığı suyu tarım alanlarına taşıyan kanal, yetmiş santimetre genişliğinde olduğu, derinliğinin topoğrafik duruma göre bir metreyi aştığı, yer yer su yatağı yönünden duvarla desteklendiği, öne çıkan derinliklerin duvar yükseltilerle aşıldığı, yaklaşık yüz metre civarı uzunluğu, ağırlığı kaya oyma olan yapılışıyla ilk günkü gibi olmasa da yakın bir sağlamlıkta kalabilmiş. Sibilia Barajı’nın iskeleti üzerinde Antik Ketis Metropolüne 1890 lı yıllarda Balkanlardan dönen Türklerden oluşmuş kendilerine göç döneminin isimlendirmesiyle Muhacir denen o tarihlerin Kestellileri bugünün Dağpazarlıları olan insanların inşası yeni bir baraj var bugün. Ketis dönemindeki gibi Dağpazarı’nın kuzeyindeki toprakları sular. Kestelliler hazır buldukları antik barajı kullanmış görünüyorlar. Zaman içinde dönemlerinin olanaklarıyla su rakımını yedi metre civarı yükseltmeyi başarmışlar. Bu yükseklik ileri yönde daha geniş alanların sulanması demek. Sistemin çıkıştan yaklaşık iki kilometre sonra akışı zorlayan bir yükseltisi var. Ketis döneminde burayı aşmak için oldukça ciddi çaba harcanmış olsa gerek. Benim ilk gençlik dönemlerim olan 1970li yıllarda da burası güç bela aşılıyor çoğu zaman su kanalına paralel devam eden Kavaközü Dağpazarı yolu çamur olup geçilmez oluyordu. 2000li yıllardan sonra bölgede oluşan ileri teknoloji iş makinalarıyla o zorluklar aşılmıştı.
Kurt Hoca’mın Sibilia Barajı eteğinden şayet yine rotadan çıkmazsa üç kilometre kadar asfalttan devam edeceği yürüyüşüne geçmeden önce bir konuda bir nokta koymak istiyorum değerli okuyucu, gelecekteki araştırıcı. Bu satırları yazdığım şu saatlere kadar Ketis Barajı olarak üzerine çalışmalar yaptığım barajın isminin şu andan itibaren Sibilia Barajı olarak anılmasının daha uygun olacağına karar verdim. Bunu kısaca şöyle açıklamak isterim. Ketis bir bölge. Artık Sibilia olarak anacağımız baraj dışında da barajlar var bölge içinde. Su kaynakları üzerine yeni baraj ya da barajlar inşa edilmesi de olanak dahilinde. Ketis Barajı ismi tüm Ketis Bölgesi’ni kapsamaktayken Sibilia Barajı bölgenin kuzeydoğusunu kapsamakta. Bu ince de denmeyebilecek ayrıntıya daha önce niye dikkat etmedim üzerine birkaç cümle yazabilirim ama yazmayacağım. Sonuç itibarıyla bu tespitim de kararlıyım ve bundan sonra ifade ettiğim gibi Ketis Barajı değil Sibilia Barajı var ve bu yaşadığım zamanlardaki toplumum ve toplumların geneli için pekte önemsenmeyen bir konu olsa da benim için bedelini umursamadan arkasında ödünsüz durduğum hak teslim etme , yiğiti öldür ama hakkını yeme duruşum için çok önemli. Özetle Ketis’in hakkı Ketis’e Sibilia’nın hakkı Sibilia’ya.
Pers Yolu’nun ilk bireysel yürüyüşçüsü Kurt Hoca’m taktire değer çok iyi yetişmiş bir kişi. Dağcılık yönünden de öyle. Çok belirgin olan duruşundan birisi de insanlara olan saygısı onları kırmak istememesi. Karakter böyle olunca yürümekten asla kaçınmayacağı Dağpazarı’na uzanan son üç kilometre civarı yolu yürümeye başladığı anlarda Kavaközü yönünden gelip Dağpazarı yönüne giden otomobilin sürücüsünün buyrun sizi Dağpazarı’na kadar götüreyim içerikli ısrarını kıramaz. Bir dağcının asla yürümek istemediği zorunlu durumlarda isteksizce yürüdüğü genel yaklaşımda asfalt kısımların atlandığı durumları düşününce teklife uymasında sıkıntı yok bizcede. Kendisine geleceğini haber verdiğimiz ilgilenmesini rica ettiğimiz Dağpazarı muhtarı Bülent Alp arkadaşımızla köy kahvesinde çayını bir saat kadar erken içmiş olur deyip geçiyorum burayı.
Cemil Alp Muhtar Bülent Alp’in babasıdır.
11.11.2026. Devam edecek.

PERS YOLU’NDA İLK BİREYSEL YÜRÜYÜŞ / 45

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

Mut'un Sesi Gazetesi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!